انواع دانشگاه ها و تفاوت آن ها

یکی از مهم ترین تصمیماتی که دانش آموزان و متقاضیان ادامه تحصیلی با آن روبه رو می شوند، انتخاب دانشگاه است. دانشگاه های بسیاری از جمله دانشگاه روزانه، دانشگاه شبانه، دانشگاه پیام نور، دانشگاه آزاد اسلامی، دانشگاه غیر انتفاعی در ایران وجود دارند که با یکدیگر متفاوت هستند. هر یک از این دانشگاه ها از نظر شیوه پذیرش دانشجویان، نحوه برگزاری کلاس ها، اعتبار علمی، شهریه و … تفاوت دارند. آگاهی از ویژگی ها و تفاوت دانشگاه می تواند به داوطلبان کمک کند تا بر اساس شرایط شخصی همچون توانایی مالی، موقعیت جغرافیایی، برنامه شغلی و … در انتخاب دانشگاه تصمیم بهتری بگیرند.

از این رو در این مقاله قصد داریم، ابتدا انواع دانشگاه را شرح دهیم و سپس تفاوت دانشگاه پیام نور، غیر انتفاعی و دانشگاه آزاد را بررسی خواهیم کرد.

انواع دانشگاه ها

همانطور که در بالا ذکر شد در ایران دانشگاه های مختلفی وجود دارد که هر یک ویژگی های خاص خود را دارند. ویژگی های انواع دانشگاه های ایران به شرح زیر است.

دانشگاه روزانه و شبانه

دانشگاه های روزانه و شبانه جزء پر متقاضی ترین و پر مخاطب ترین دانشگاه های دولتی به شمار می روند و از نظر مدرک، بالاترین اعتبار را نسبت به سایر دانشگاه های ایران دارند. برخی از رشته های دانشگاهی روازنه و شبانه مانند رشته های پزشکی و پیراپزشکی هستند که حتما داوطلب برای ورود به این رشته ها باید در کنکور شرکت و رتبه لازم را به دست آورد، انتخاب دانشگاه متناسب با منطقه بومی و رتبه داوطلب است. یعنی اگر داوطلب ساکن تهران باشد و رتبه عالی کسب کند، می تواند در رشته های دانشگاه های عالی همچون دانشگاه تهران، دانشگاه شهید بهشتی و … ادامه تحصیل دهد. البته رشته های زیادی در دانشگاه های دولتی وجود دارند که بدون  نیاز به شرکت داوطلب در کنکور و بر اساس سوابق پذیرش دانشجو انجام می دهند.

از نظر امکانات و سطح آموزشی دانشجویان شبانه و روزانه تفاوتی ندارند و دانشجویان این دو گروه ممکن است در یک دانشگاه و یک کلاس حاضر شوند. تنها تفاوت این دو دانشگاه در این است که دانشجویان دانشگاه های روزانه نیاز به پرداخت شهریه دارند و تحصیل آن ها به صورت رایگان می باشد، در حالی که دانشجویان دانشگاه های شبانه باید شهریه بپردازند.

دانشگاه های پردیس خود گردان

دانشگاه های پردیس خودگردان از دانشگاه های دولتی هستند و از نظر سطح و امکانات آموزشی، شیوه برگزار کلاس ها و حتی نحوه ی پذیرش در رشته های مختلف مانند دانشگاه های سراسری و روزانه می باشد. البته لازم به ذکر است رتبه مورد نیاز برای ورود به رشته های آن نسبت دانشگاه روزانه و شبانه کمی پایین تر است. علاوه بر این دانشگاه های پردیس خودگردان در میان دانشگاه های مختلف ایران بیشترین میزان شهریه را از دانشجویان می گیرند.

دانشگاه آزاد

دانشگاه آزاد اسلامی یکی از گسترده‌ترین آموزش عالی در کشور است که در اکثر شهرها واحد دانشگاهی دارد. پذیرش در این دانشگاه نسبت به دانشگاه های روزانه و پردیس خودگران آسان تر است و تنوع رشته ها و ظرفیت پذیرش نسبت بالایی دارد. پذیرش در رشته های دانشگاه آزاد هم از طریق آزمون سراسری کنکور و هم بر اساس سوابق تحصیلی انجام می‌شود، البته همانند دانشگاه های روزانه ورود به برخی از رشته ها تنها از طریق شرکت در آزمون و کسب رتبه لازم امکان پذیر است.

دانشگاه های غیر انتفاعی، پیام نور و علمی کاربردی

دانشگاه های غیر انتفاعی، پیام نور و علمی کاربردی دانشگاه های نیمه دولتی به شمار می روند و جزو دانشگاه های شهریه پرداز هستند. پذیرش در تمام رشته های آن ها در هر دو صورت با آزمون سراسری و بدون آزمون (بر اساس سوابق تحصیلی) انجام می شود.

تفاوت دانشگاه ها

مهم ترین تفاوت دانشگاه های مختلف ایران عبارت اند از:

آموزش حضوری و غیر حضوری

دانشگاه های روزانه و شبانه، دانشگاه های آزاد، پردیس خودگردان و غیر انتفاعی به صورت حضوری تشکیل می شوند، یعنی دانشجویان باید در کلاس ها حضور داشته باشند. در مقابل دانشگاه پیام نور به صورت نیم حضوری است، یعنی دانشجویان می توانند فقط در برخی از کلاس ها شرکت کنند و در برخی دیگر نیاز به حضور در جلسات کلاس ها ندارند و مباحث درسی خود را به شکل خودخوان مطالعه می کنند.

رشته های تحصیلی

دانشگاه های روزانه و آزاد، رشته های متعدد و متنوعی برای گروه های آزمایشی مختلفی دارند، در حالی که دانشگاه های غیر پیام نور و غیر انتفاعیتعداد رشته های محدودتری دارند به ویژه برای گروه تجربی که شامل رشته هایی مانند پزشکی، دندان پزشکی و … ندارند. درمورد دانشگاه پردیس خودگردان تعداد رشته نیز محدود می باشد به ویژه در رشته انسانی، هنر و زبان خارجی است. برخی از رشته های هر دانشگاه در جدول های زیر ارائه شده اند:

رشته های دانشگاه های روزانه

دانشگاه روزانه در رشته های زیر پذیرش دانشجو دارد.

گروه تحصیلی	رشته‌ها
علوم انسانی	حقوق، روانشناسی، علوم تربیتی، مدیریت امور بانکی، مدیریت بیمه، مدیریت مالی، علوم سیاسی، علوم قرآن و حدیث، گردشگری، مدیریت صنعتی و ….
علوم ریاضی و فنی	مهندسی کامپیوتر، مهندسی برق، مهندسی صنایع و سیستم‌ها، مهندسی معماری، مهندسی مکانیک، مهندسی پزشکی، مهندسی عمران، مهندسی شهرسازی، علوم و مهندسی آب و …
علوم تجربی	پزشکی، دندان پزشکی، اتاق عمل، پرستاری، علوم آزمایشگاهی، علوم و مهندسی محیط زیست، زیست‌شناسی سلولی و مولکولی، شیمی کاربردی، شیمی محض، علوم و مهندسی صنایع غذایی و…
هنر	ارتباط تصویری، عکاسی، نقاشی، صنایع دستی، کتاب و نگارگری، تلویزیون و هنر های دیجیتالی و …
زبان	آموزش زبان انگلیسی، مترجمی زبان انگلیسی، زبان و ادبیات انگلیسی

رشته های دانشگاه های پردیس خودگران

پردیس خودگردان در رشته های زیر پذیرش دانشجو دارند.

گروه تحصیلی	رشته‌ها
علوم انسانی	حقوق، روانشناسی، علوم ورزشی، مدیریت صنعتی، مدیریت مالی
علوم ریاضی و فنی	مهندسی پلیمر، مهندسی انرژی، مهندسی هوافضا، مهندسی کامپیوتر،  مهندسی عمران، مهندسی برق، مهندسی مواد و متالورژی و …
علوم تجربی	علوم تغذیه، اعضای مصنوعی، مدیریت خدمات بهداشتی درمانی، تکنولوژی پزشکی هسته‌ای، بینایی سنجی، پرستاری، دندانپزشکی
هنر	طراحی صنعتی
زبان	مترجمی زبان انگلیسی

رشته دانشگاه های پیام نور

گروه تحصیلی	رشته‌ها
علوم انسانی	مدیریت امور گمرکی، مدیریت بازرگانی، مدیریت دولتی، مدیریت کسب و کار، مشاوره، هتلداری، حسابداری، حقوق، روانشناسی، علوم تربیتی، مدیریت امور بانکی، مدیریت بیمه، مدیریت مالی، علوم سیاسی، علوم قرآن و حدیث، گردشگری، مدیریت صنعتی
علوم ریاضی و فنی	علوم و مهندسی آب، مهندسی کامپیوتر، مهندسی برق، مهندسی صنایع و سیستم‌ها، مهندسی معماری، مهندسی مکانیک، مهندسی پزشکی، مهندسی عمران، مهندسی شهرسازی
علوم تجربی	علوم و مهندسی محیط زیست، زیست‌شناسی سلولی و مولکولی، شیمی کاربردی، شیمی محض، علوم و مهندسی صنایع غذایی
هنر	ارتباط تصویری، عکاسی، نقاشی، صنایع دستی
زبان	آموزش زبان انگلیسی، مترجمی زبان انگلیسی، زبان و ادبیات انگلیسی

رشته های دانشگاه های غیر انتفاعی

دانشگاه غیرانتفاعی در رشته های زیر پذیرش دانشجو دارد.

گروه تحصیلی	رشته‌ها
علوم انسانی	حسابداری، حقوق، علوم ورزشی، گردشگری، مدیریت امور بانکی، مدیریت بازرگانی، مدیریت صنعتی، مدیریت مالی، مشاوره
علوم ریاضی و فنی	مهندسی برق، مهندسی پزشکی، مهندسی صنایع و سیستم‌ها، مهندسی عمران، مهندسی کامپیوتر، مهندسی معماری، مهندسی مکانیک، معماری داخلی
علوم تجربی	زیست‌شناسی سلولی و مولکولی، زیست ‌فناوری، علوم و مهندسی صنایع غذایی
هنر	ارتباط تصویری، تلویزیون و هنرهای دیجیتال، صنایع دستی، طراحی لباس، طراحی و ساخت طلا و جواهر، فرش، نقاشی
زبان	آموزش زبان انگلیسی

رشته های دانشگاه های علمی کاربردی

گروه تحصیلی	رشته‌ها
گروه صنعت کاردانی	رشته  ICT، رشته مکانیک خودرو، رشته اویونیک هواپیما،  برق خودروهای زرهی، رشته برق انتقال،  رشته مکانیک مترو، رشته بازسازی رایانه‌ای و ….
گروه مدیریت کاردانی	رشته شورای حل اختلاف، رشته نگارش حقوقی در زیر گروه حقوق، رشته امور تعاون، رشته امور دهیاری و شوراها، رشته بهداشت واحد های صنفی، رشته دارویاری و …
کاردانی فرهنگ و هنر	رشته امور فرهنگی، رشته نقاشی ایرانی، رشته ویراستاری، رشته دوخت لباس، رشته روابط عمومی، رشته هتلداری،  کاردانی طراحی لباس
رشته های کشاورزی	رشته تولید نهال و بذر، رشته آبخیزداری، رشته گیاهان دارویی، رشته بهداشت دام، رشته مرتعداری، رشته پرورش زنبور، رشته فرآوری پسته، رشته فرآورده های لبنی و …

رشته های بدون کنکور دانشگاه آزاد

دانشگاه آزاد در رشته های زیر به صورت بدون کنکور پذیرش دانشجو انجام می دهد.

گروه تحصیلی	رشته‌ها
علوم ریاضی و فنی	علوم کامپیوتر، ریاضیات و کاربردها، آمار و سنجش آموزشی، فیزیک، فیزیک مهندسی، آمار، مهندسی پزشکی، مهندسی برق، مهندسی شیمی، مهندسی پلیمر، مهندسی نقشه ‌برداری، مهندسی عمران، مهندسی ورزش، مهندسی بهره‌برداری راه‌آهن، مهندسی معدن، علوم مهندسی، مهندسی مکانیک ، مهندسی کامپیوتر، مهندسی و علم مواد
علوم تجربی	پزشکی، دندان پزشکی، اتاق عمل، پرستاری، علوم آزمایشگاهی، شیمی محض، زمین‌شناسی، میکروبیولوژی، زیست‌شناسی دریا، زیست‌فناوری، زیست‌شناسی سلولی و مولکولی، زیست‌شناسی گیاهی، زیست‌شناسی جانوری، اقیانوس‌شناسی، مهندسی علوم دامی، مهندسی تولید و ژنتیک گیاهی
علوم انسانی	زبان و ادبیات فارسی، زبان و ادبیات عربی، مترجمی زبان عربی، زبان و زبان‌شناسی، مترجمی زبان اشاره ایرانی، آموزش زبان عربی، فلسفه و حکمت اسلامی، فقه و حقوق اسلامی، تاریخ و تمدن ملل اسلامی، فقه و حقوق شافعی، جامعه‌شناسی، مردم‌شناسی، مددکاری اجتماعی و …
هنر	طراحی صنعتی، صنایع دستی، نقاشی، فرش، ارتباط تصویری، موسیقی ایرانی، تلویزیون و هنرهای دیجیتال، عکاسی، ادبیات نمایشی، نمایش عروسکی، کارگردانی، سینما
زبان‌های خارجی	تربیت مترجم زبان ایتالیایی، زبان و ادبیات انگلیسی، آموزش زبان انگلیسی، مترجمی زبان انگلیسی، زبان و ادبیات فرانسه، زبان و ادبیات آلمانی، زبان روسی، زبان و ادبیات اسپانیایی، زبان و ادبیات ارمنی

تفاوت در شهریه

هر یک از دانشگاه های پیام نور و آزاد و غیر انتفاعی شهریه مختص به خود را دارد، به طور کلی دانشگاه آزاد از نظر شهریه بیشتر از دانشگاه های پیام نور و غیر انتفاعی است، در ادامه می توانید آخرین شهریه اعلام شده توسط هر یک از دانشگاه را مطالعه کنید.

شهریه دانشگاه آزاد

رشته	شهریه ثابت	شهریه متغیر
علوم انسانی	31472000	39774000
فنی و مهندسی	47222000	32760000
علوم پایه	37954000	30240000

دانشگاه های شبانه

گروه آموزشی	شهریه ثابت هر نیم سال (ریال)	شهریه متغییر هر واحد (ریال)				شهریه هر واحد پروژه (ریال)
		عمومی	پایه (نظری)	اصلی و تخصصی (نظری)	عملی
علوم انسانی	۳۷٫۳۳۵٫۰۰۰	۳٫۶۶۰٫۰۰۰	۴٫۸۰۰٫۰۰۰	۵٫۳۸۰٫۰۰۰	۷٫۴۰۲٫۰۰۰	000/233/7
سایر گروه های آموزشی	۴۳٫۸۴۵٫۰۰۰	۳۶۶۰٫۰۰۰	۵٫۸۵۰٫۰۰۰	500/472/6	00/048/6	۶٫۷۲۷٫۰۰۰

شهریه دانشگاه پیام نور

رشته	شهریه ثابت	شهریه متغیر
علوم انسانی	14601263	2255790
علوم پایه	13924103	2255790

شهریه دانشگاه غیرانتفاعی

رشته	شهریه ثابت	شهریه متغیر
علوم انسانی	22500000	2450000
فنی و مهندسی	15500000	1700000

دانشگاه های پردیس خودگردان

رشته	شهریه ثابت	شهریه متغیر
فنی و مهندسی	143640000	5832000
علوم انسانی	143640000	5832000
سایر رشته ها	143640000	5832000

البته در نظر داشته باشید که شهریه های هر یک از این دانشگاه ها بر اساس ترم و سال تحصیلی متفاوت هستند.

سوالات متداول