تأثیر سهمیه ها در کنکور

کنکور سراسری بزرگترین ماراتن علمی در کشور است که هر ساله داوطلبان زیادی با هدف سنجش و ارزیابی علمی در آن شرکت می کنند. در حوزه کنکور، موضوع سهمیه ها و تأثیر آن در کنکور همواره مورد توجه بسیاری از داوطلبین قرار داشته است. اما سؤال اساسی در اینجا مطرح می شود که سهمیه کنکور چیست؟

سهمیه یعنی اختصاص دادن تعدادی از ظرفیت های پذیرش دانشگاه ها به گروه خاصی از داوطلبان؛ که این ظرفیت، براساس شرایط خاص تعیین می شود.

به بیان دیگر سهمیه های کنکور عاملی است که داوطلبین بوسیله آن، می توانند شانس خود را برای ورود به دانشگاه افزایش دهند. حال که مفهوم سهمیه های کنکور برای دانش آموزان محرز گردید؛ لازم است که آنان با انواع سهمیه های کنکور و تأثیر سهمیه ها در کنکور آشنا شده تا بتوانند با آگاهی بیشتری در مسیر پرفراز و نشیب کنکور گام بردارند.

سهمیه های کنکور و انواع آن

سهمیه های کنکور با هدف برقراری عدالت و برابری میان داوطلبین کنکور توسط سازمان سنجش، طبق شرایط و ضوابط خاص ایجاد شده است. هر سهمیه ای که در کنکور سراسری به داوطلبین تعلق می گیرد، بسته به نوع و میزان آن، تأثیر متفاوتی بر شانس قبولی آنان در رشته های دانشگاهی دارد.

سهمیه ها انواع متفاوتی دارد، اما رایج ترین سهمیه های کنکور که بهتر است متقاضیان کنکور با آن ها آشنا شوند؛ عبارت اند از:

• سهمیه مناطق
• سهمیه ایثارگران 25 درصد و 20 درصد
• سهمیه مناطق محروم
• سهمیه بهیاری
• سهمیه مناطق درگیر بلایای طبیعی

در ادامه به معرفی دقیق هریک از سهمیه ها و تأثیر آن ها در رتبه و نتیجه کنکور می پردازیم.

سهمیه مناطق کنکور

تمامی داوطلبان کنکور به یک میزان یکسان به امکانات آموزشی مانند کلاس‌ های آنلاین، تدریس بهترین اساتید و منابع آموزشی دسترسی ندارند. برخی از داوطلبان می‌ توانند در کوتاه ‌ترین زمان به منابع کنکور دسترسی پیدا کنند، درحالیکه گروهی دیگر، حتی از حداقل امکانات آموزشی محروم هستند.

به همین دلیل، سازمان سنجش برای کاهش نابرابری ‌های آموزشی، مناطق کشور را بر اساس میزان دسترسی به امکانات آموزشی به سه دسته تقسیم کرده است:

• دانش‌آموزانی که در شهرهایی با بالاترین سطح امکانات آموزشی تحصیل کرده‌اند، در سهمیه منطقه یک قرار می‌گیرند.
• داوطلبانی که مدرک دیپلم خود را از شهرهایی با امکانات آموزشی متوسط اخذ کرده‌اند، جزو سهمیه منطقه دو محسوب می‌شوند.
• متقاضیانی که تحصیلات خود را در مناطقی با حداقل امکانات آموزشی گذرانده‌اند، در سهمیه منطقه سه قرار می‌گیرند.

سهمیه مناطق داوطلبانی که دارای مدرک دیپلم نظام جدید (3_ 3_ 6) هستند، براساس محل اخذ مدرک تحصیلی سه پایه دهم تا دوازدهم تعیین می شود.

ملاک تعیین سهمیه مناطق متقاضیانی که دارای موفق به اخذ مدرک دیپلم سالی_ واحدی و ترمی_ واحدی شده اند، بخش محل تحصیلی دو سال آخر و پیش دانشگاهی می باشد.

سهمیه مناطق داوطلبینی که دارای مدرک نظام قدیم هستند، طبق محل اخذ مدرک تحصیلی سه سال دبیرستان و هنرستان تعیین می شود.

درصورتی که داوطلبی هر سال تحصیلی متوسطه دوم را در مناطق مختلف گذرانده باشد، سهمیه منطقه مرفه تر برای وی لحاظ خواهد شد.

سهمیه داوطلبان کنکور خارج از کشور، منطقه دو می باشد. به شرطی که متقاضیان حداقل دو سال از سه سال دوره متوسطه دوم را در خارج از کشور گذارنده باشند.

میزان تأثیر سهمیه مناطق در کنکور چقدر است؟

تأثیر سهمیه های مناطق در نتیجه کنکور به این صورت است که 25 درصد به متقاضیان منطقه یک، 35 درصد به داوطلبین منطقه دو و 40 درصد به داوطلبان منطقه سه اختصاص می یابد.

به بیان ساده اگر 100 صندلی به تمامی داوطلبین سهمیه مناطق اختصاص داده شود؛ متقاضیانی که منطقه یک بوده اند، 25 صندلی، داوطلبانی که منطقه دو بوده اند، 35 صندلی و داوطلبینی که منطقه سه بوده اند، 40 صندلی را از آن خود می کنند.

سهمیه ایثارگران در کنکور

سهمیه ایثارگران یکی از انواع سهمیه‌ های کنکور سراسری است که طبق قوانین، به خانواده ‌های شهدا، جانبازان، آزادگان و رزمندگان تعلق می ‌گیرد.

هدف این سهمیه، حمایت از ایثارگران و بستگان آن ها می باشد. سهمیه ایثارگران بر اساس نوع، شدت و شرایط ایثارگری به دو دسته اصلی تقسیم می‌شود:

1. سهمیه ۲۵ درصدی ایثارگران: این سهمیه به همسر و فرزندان شهدا و مفقودالاثر، جانبازان بالای ۲۵ درصد و خانواده‌ هایشان و آزادگان و خانواده هایشان تعلق می گیرد.
2. سهمیه ۵ درصدی ایثارگران: این سهمیه به جانبازان زیر ۲۵ درصد به همراه فرزندان و خانواده هایشان و همچنین به رزمندگانی که حداقل ۶ ماه حضور داوطلبانه در جبهه داشته‌اند، تعلق می گیرد.

سؤال بسیاری از داوطلبان این است که چندبار می توان از سهمیه ایثارگران استفاده کرد؟ در پاسخ به این سؤال باید گفت که تأثیر سهمیه ایثارگری کنکور برای پذیرش در رشته های دانشگاه های دولتی اعم از روزانه یا شبانه فقط یکبار صورت می گیرد. درحالیکه دانشجویانی که با استفاده از سهمیه ایثارگری در رشته محل دانشگاه غیر روزانه پذیرش شده اند، با شرکت در آزمون سراسری می توانند تنها برای یکبار دیگر از سهمیه ایثارگران کنکور استفاده کنند.

میزان تاثیر سهمیه ایثارگران در کنکور

به طور کلی 30 درصد ظرفیت پذیرش در دانشگاه ها و مؤسسات آموزش عالی، برای داوطلبین سهمیه ایثارگری درنظر گرفته شده است. این میزان به طور مجزا و اضافه بر سهمیه مناطق و دیگر سهمیه های کنکور لحاظ می شود. بر اساس مصوبات اخیر 25 درصد از ظرفیت و پذیرش دانشگاه ها و مؤسسات آموزشی، به مشمولان سهمیه ایثارگران 25 درصد اختصاص داده خواهد شد. 

5 درصد از ظرفیت و پذیرش در دانشگاه ها به مشمولان سهمیه ایثارگران 5 درصد تعلق خواهد گرفت. البته تأثیرگذاری سهمیه ایثارگران مشروط بر آن است که مشمولان سهمیه ایثارگران 25 درصد و 5 درصد، 70 درصد نمره آخرین فرد پذیرفته شده در آزمون سراسری را به دست آورند. در غیر این صورت سهمیه ایثارگران در کنکور تأثیر نخواهد داشت.

سهمیه مناطق محروم

برای موفقیت در کنکور، داوطلبان باید به منابع آموزشی مناسب، بهترین کلاس ‌های کنکور و اساتید حرفه‌ ای و مجرب دسترسی داشته باشند. اما همه دانش‌ آموزان از چنین امکاناتی برخوردار نیستند. این موضوع را می توان دلیل ایجاد « سهمیه مناطق محروم » دانست.

بر اساس این سهمیه، حداقل ۴۰٪ ظرفیت هر کدرشته ‌محل در استان‌ های محروم به داوطلبان بومی همان مناطق اختصاص می ‌یابد. به این ترتیب، متقاضیان مناطق محروم شانس بیشتری برای قبولی در رشته‌ محل‌ های ناحیه‌ای، قطبی و کشوری دانشگاه‌ های دولتی دارند.

میزان تأثیر سهمیه مناطق محروم چقدر است؟

میزان تأثیر سهمیه مناطق محروم در پذیرش دانشگاه ها و مؤسسات آموزش عالی، 40 درصد است. به طور مثال اگر ظرفیت رشته پزشکی دانشگاه زاهدان 100 نفر باشد؛ از این مقدار 40 صندلی این رشته محل، به دانشجویان این شهر اختصاص می بابد. درحالیکه ممکن است که متقاضی دیگری از شهر شیراز با نمره و تراز بهتر، نسبت انتخاب این رشته محل اقدام نموده باشد. اما در این حالت دانشجوی بومی شهر زاهدان با تراز و نمره کل کمتر در این رشته محل پذیرفته شود.

سهمیه بهیاری

سهمیه بهیاری از سال ۱۴۰۰ برای بخشی از داوطلبان کنکور تجربی تدوین شده و فقط در پذیرش رشته محل ‌های پرستاری، اتاق عمل، هوشبری و فوریت‌ های پزشکی در مقطع کارشناسی پیوسته تأثیر دارد.

تأثیر سهمیه بهیاری در کنکور به چه صورت است؟

هر سال ۵ درصد ظرفیت این رشته‌ محل ‌ها به دارندگان سهمیه بهیاری اختصاص می ‌یابد. داوطلبان زمانی می ‌توانند از آن بهره‌ مند شوند که حداقل ۷۰ درصد نمره آخرین فرد قبولی در سهمیه آزاد را کسب کنند. همچنین پذیرفته ‌شدگان موظف‌ اند دو برابر طول دوره تحصیل خود، طبق قوانین وزارت بهداشت، خدمت کنند.

سهمیه مناطق درگیر بلایای طبیعی

داوطلبان از مدت ها قبل خود را برای کنکور آماده می‌کنند، اما وقوع حوادث غیر منتظره مانند سیل یا زلزله می ‌تواند روند آمادگی آن‌ ها را مختل کند و باعث عقب‌ ماندنشان از سایر شرکت کنندگان کنکور شود. به همین دلیل « سهمیه مناطق درگیر بلایای طبیعی » برای دانش ‌آموزانی که در این مناطق زندگی می‌کنند؛ در نظر گرفته شده است.

این سهمیه به داوطلبان مناطق آسیب‌ دیده کمک می‌کند تا در شرایط عادلانه‌ تری با یکدیگر رقابت کنند. اعمال این سهمیه تنها زمانی امکان‌پذیر است که داوطلب یا خانواده او دچار خسارات جدی شده باشند و آمادگی او برای کنکور دچار وقفه جدی شده باشد.

سهمیه مناطق سیل زده و زلزله زده در کنکور چقدر است؟

تأثیر سهمیه مناطق آسیب ‌دیده در کنکور ۵ درصد و به‌ صورت مازاد بر ظرفیت در دوره‌ روزانه دانشگاه ‌های استان حادثه ‌دیده است. همچنین داوطلبان باید حداقل ۸۵٪ نمره گزینش آزاد در رشته‌های پزشکی، دندانپزشکی و داروسازی و ۸۰٪ حدنصاب سایر رشته ‌محل ‌ها را کسب کنند.

نکات مهم درباره تأثیر سهمیه های کنکور سراسری

متقاضیانی که قصد دارند با سهمیه در آزمون سراسری شرکت نموده و از این طریق در دانشگاه پذیرش شوند؛ لازم است که نکاتی را درمورد سهمیه های کنکور بدانند.

نکات مهم درباره تأثیر سهمیه ها در کنکور به شرح زیر می باشد:

• سهمیه ها به طور مستقیم روی تراز و درصدهای کنکور تأثیر ندارند و فقط بر روی رتبه داوطلبین اعمال خواهند شد.
• هرگونه خرید سهمیه کنکور به هیچ عنوان امکان پذیر نمی باشد. درواقع سهمیه براساس مجموعه ای از شرایط داوطلب، به وی تعلق می گیرد.
• در آزمون سراسری سهمیه ای با عنوان «سهمیه مدارس شاهد در کنکور» وجود ندارد. متقاضیانی که در این مدارس تحصیل نموده و در آن ها فارغ التحصیل شده اند؛ تنها بوسیله امکانات و منابع آموزشی بهتری که در اختیار دارند، می توانند به بالاترین تراز و رتبه دست یابند.
• هرساله سازمان سنجش جدول سهمیه مناطق کنکور را در بخشی از دفترچه ثبت نام کنکور درج می کند. متقاضیان برای اینکه بدانند سهمیه مناطق لازم است، لیست سهمیه مناطق در کنکور را مطالعه کنند.
• متقاضیان کنکور خارج از کشور در هر بار شرکت در آزمون سراسری، مشمول سهمیه منطقه 3 خواهند بود.
• معلولان و کم توانانی که معلولیت آن ها از سوی سازمان بهزیستی تأیید شده است؛ مشمول منطقه 3 خواهند بود.

جهت اطلاع جدید از شرایط می توانید به مقاله کنکور 1406 مراجعه کنید.

سوالات متداول در مورد سهمیه های کنکور